De projectontwikkelaar die een nieuw initiatief ontwerpt zal vaak proberen om hierover met Burgemeester en Wethouders (B&W) afspraken te maken. Ook degene die een geringe wijziging van het bestemmingsplan wenst, vraagt dit aan bij B&W. B&W neemt hieropvaak een schriftelijk besluit. Daarin zal men moeten verwijzen naar het feit dat het uiteindelijk de gemeenteraad is die het bestemmingsplan vaststelt.
Soms gaat dat mis. In de uitspraak van de Raad van State van 15 februari 2012 besloot de gemeenteraad van Nijkerk om het bestemmingsplan “Landgoed Keizerswoert” niet vast te stellen. De initiatiefnemer van het plan stelde tegen dat besluit beroep in, waarbij hij een beroep deed op de uitdrukkelijke toezegging en medewerking van B&W. De Raad van State laat in haar uitspraak van 15 februari 2012 (LJN BV5098) zien dat niet snel sprake is van een schending van het vertrouwensbeginsel, en verklaart het beroep tegen de weigering te besluiten ongegrond.
Het gaat hier om de vestiging van een landgoed met vier nieuwe woningen en de omvorming van een bedrijfswoning naar een burgerwoning. Het college kon zich hierin vinden en had om die reden een ontwerpbestemmingsplan aan de gemeenteraad voorgelegd ter vaststelling. De gemeenteraad heeft echter besloten het bestemmingsplan niet vast te stellen. Volgens de gemeenteraad voldoet het plan niet aan het beleid van gemeente Putten omtrent functieverandering van agrarische grond, noch aan het provinciale beleid voor nieuwe landgoederen. De initiatiefnemer stelt dat de gemeenteraad het vertrouwensbeginsel heeft geschonden in het licht van hetgeen het college van Burgemeester en Wethouders met haar heeft afgesproken. De Raad van State stelt dat geen sprake is van schending van het vertrouwensbeginsel.
“In het algemeen kunnen geen rechten worden ontleend aan toezeggingen die zijn gedaan door niet ter zake beslissingsbevoegden. De bevoegdheid omtrent het vaststellen van een bestemmingsplan berust niet bij het college, maar bij de gemeenteraad. Verwachtingen die door het college mogelijk zijn gewekt door mee te werken met de ontwikkeling van het ontwerpbestemmingsplan en dit aan de gemeenteraad voor te leggen kunnen er derhalve niet toe leiden dat de gemeenteraad gehouden is het bestemmingsplan vast te stellen. Voorts binden eventuele afspraken tussen de Vier Winden en het college niet de gemeenteraad. Vier Winden heeft niet aannemelijk gemaakt dat door of namens de gemeenteraad verwachtingen zijn gewekt dat het plan vastgesteld zou worden. De gemeenteraad heeft het besluit derhalve niet in strijd met het vertrouwensbeginsel genomen. Hierbij neemt de Afdeling in aanmerking dat de gemeenteraad bij het nemen van het bestreden besluit rekening heeft gehouden met de afwegingen van het college en de verwachtingen die het college mogelijk heeft gewekt, maar desondanks heeft besloten het plan niet vast te stellen.”
De Raad van State overweegt verder dat de afweging die de gemeenteraad heeft gemaakt, en de motivering daarvan terecht zijn.
Conclusie
Uit het voorgaande blijkt dat uitdrukkelijke afspraken met B&W over het opstellen van een bestemmingsplan geen recht geven op vaststelling van dat bestemmingsplan. Dat neemt niet weg dat de toezeggingen van B&W wel tot een schadeverplichting voor de gemeente kunnen leiden. Als er concrete toezeggingen zijn gedaan over een bestemmingsplan, kan de gemeente wel schadeplichtig worden. In het algemeen is te zien dat het college in een brief waarin ingestemd wordt met een nieuwe bestemming, verwijst naar de bevoegdheid van de gemeenteraad om het bestemmingsplan uiteindelijk vast te stellen. Het is de vraag of dit voldoende is om iedere aansprakelijkheid te voorkomen. Het is wel voldoende om de gemeenteraad zelfstandig te laten besluiten over het al of niet vaststellen van een bestemmingsplan, zonder dat die gebonden is aan toezeggingen van B&W.
