De rechtbank Limburg heeft onlangs uitspraak gedaan in een zaak die draait om een innovatieve vorm van glastuinbouw: teelt in klimaatcellen binnen een kasconstructie die grotendeels voorzien is van zonnepanelen (Rechtbank Limburg, 20 augustus 2024, ECLI:NL:RBLIM:2025:2093).
Deze uitspraak is interessant voor iedereen die met bestemmingsplannen, glastuinbouw en energieopwekking te maken heeft.
Korte voorgeschiedenis
- Al in 2022 legde de gemeente Peel en Maas een forse last onder dwangsom van € 250.00,- op aan de eigenaar van een glastuinbouwbedrijf voor gebruik van de kas in strijd met de bestemming.
- Reden: de eigenaar had de bestaande kas omgebouwd tot een kasconstructie met zonnepanelen. Er waren op dat moment geen agrarische activiteiten.
- Die agrarische activiteiten zijn noodzakelijk om het onder de glastuinbouwbestemming te laten vallen. Als de opgewekte energie niet wordt gebruikt voor het kweken van groente, is het opwekken van zonne-energie niet ondergeschikt aan een glastuinbouwbedrijf.
- Binnen de bestemming “Agrarisch – Glastuinbouw” mocht dat niet: energieopwekking mag alleen ondersteunend zijn aan agrarisch gebruik.
- In 2024 oordeelde de voorzieningenrechter (ECLI:NL:RBLIM:2024:5590) dat de last grotendeels in stand bleef. Er was 10 keer geconstateerd dat stroom werd opgewekt zonder dat er gekweekt werd, waardoor de eigenaar € 250.000,– verbeurde.
- De gemeente heeft daarna opnieuw een dwangsom tot € 500.000,– opgelegd.
- De boodschap toen: zonder daadwerkelijk agrarisch gebruik is zo’n zonnepanelenconstructie in strijd met het bestemmingsplan.
Nieuwe vergunningaanvraag voor glastuinbouwkas met zonnepanelen
In december 2022 was de gemeente bereid om voor ditzelfde bedrijf een omgevingsvergunning te verlenen voor wijziging van een bestaand glastuinbouwbedrijf. De vergunning werd verleend voor een kas met zonnepanelen erop, en met klimaatcellen erin waarin sla en babyleaf worden geteeld.
In het bedrijfsplan staat dat de kweeklijn bestaat uit 5 klimaat stellen wat resulteert in een jaarverbruik van 3.500.000 kWh inclusief intern transport. Middels de geïntegreerde zonnepanelen wordt op jaarbasis 4.250.000 kWh opgewekt. Op jaarbasis wordt daarmee per saldo 750.000 kWh aan het net geleverd, wat een extra opbrengst in het bedrijf genereert. Het volledige kweekproces is daarmee energie neutraal volgens het bedrijfsplan. De grote vraag naar producten buiten het hoogseizoen in combinatie met de steeds grotere vraag naar pesticidevrije producten en gesneden groente resulteert in hogere prijzen voor deze producten.
Standpunt omwonenden
De omwonenden (eisers) maakten bezwaar en stapten uiteindelijk naar de rechter. Hun kernargument: dit is géén glastuinbouw zoals bedoeld in het bestemmingsplan. Zij stelden:
-
- De kas fungeert feitelijk als “dak” voor zonnepanelen.
- De gewassen groeien in klimaatcellen en hebben het glas niet nodig voor zonlicht.
- Om die reden is er geen sprake van teelt in een kas, maar van een zonnepark met een agrarisch sausje.
Standpunt gemeente en vergunninghouder
Het bestemmingsplan stelt géén expliciete eis dat glas ook daadwerkelijk zonlicht moet doorlaten of dat de teelt afhankelijk moet zijn van zoninstraling. Het bedrijfsplan laat zien dat er daadwerkelijk teelt in klimaatcellen zal plaatsvinden. Dus, stelt de gemeente en vergunninghouder, de zonnepanelen zijn toegestaan als nevenfunctie en maken het project niet strijdig met de bestemming.
Oordeel rechtbank (september 2025)
- De rechtbank volgt de gemeente:
- In de planregels staat niet dat glastuinbouw per se zonlicht via glas nodig heeft, alleen dat er sprake moet zijn van het telen van gewassen.
- Teelt in klimaatcellen binnen een kas valt dus óók onder glastuinbouw.
- Dat de zonnepanelen een belangrijk onderdeel zijn van de bedrijfsvoering, doet daar niet aan af.
- De uitspraak maakt duidelijk dat de rechter strikt kijkt naar de letterlijke tekst van het bestemmingsplan. Het bestemmingsplan “Buitengebied Peel en Maas” definieerde glastuinbouw als: “een bedrijf met (…) agrarische bedrijfsvoering in de vorm van het telen van gewassen, waarbij de productie in glazen (schuur)kassen, kasschuren, bollentrekkassen en/of warenhuizen plaatsvindt”
- de rechter concludeert dat er sprake is van een volwaardig agrarisch bedrijf en van teelt van gewassen in een tuinbouwkas als bedoeld in dit artikel. In het bestemmingsplan wordt namelijk niet vereist dat de teelt in de glazenkas afhankelijk moet zijn van zonlichttoetreding.
- De rechter bank volgt de vergunninghouder die stelt dat het niet gaat om een energiebedrijf.
- Het beroep van de omwonenden wordt daarom ongegrond verklaard.
Wat betekent dit als u een glastuinbouwkas met zonnepanelen wilt beleggen?
Innovatieve kassen met klimaatcellen binnen de kas en geïntegreerde zonnepanelen op de kas kunnen juridisch door de beugel, maar alleen in het geval dat het bestemmingsplan niet heel strikt definieert wat “glastuinbouw” is. In andere bestemmingsplannen worden andere definities aangehouden voor een glastuinbouwbedrijf. Daarbij worden soms wel voorwaarden gesteld aan de lichtdoorlatendheid van kassen. Een letterlijke uitleg van die bepalingen zou mogelijk ook ruimte kunnen bieden voor deze bedrijfsvoering. Let wel, zodra een dergelijk bedrijf niet langer kweekt, maar alleen energie opwekt, kunnen dwangsommen worden opgelegd.
Hulp nodig bij het juridisch regelen van een glastuinbouwkas met zonnepanelen? Maak een afspraak voor een kortadviesgesprek
