Is een glastuinbouwbestemming nog wel haalbaar?

Eigenaren van glastuinbouwbedrijven zoeken naar mogelijkheden om hun grond en bedrijven alsnog rendabel te maken. Soms verzoeken deze eigenaren gezamenlijk om de bestemming van hun grond te verruimen, zodat naast glastuinbouw ook andere activiteiten mogelijk worden. Dit zal vooral aan de orde zijn als het een verouderd glastuinbouwgebied betreft, waar de bedrijven onder druk staan. De gemeente dient op dat verzoek te oordelen als er een nieuw bestemmingsplan wordt vastgesteld voor een gebied. Uit een recente uitspraak blijkt dat de gemeente dat verzoek kan afwijzen als de grond door de provincie nog is aangewezen als duurzaam glastuinbouwgebied, en verder een voldoende groot gebied als glastuinbouwgebied is aangewezen.

Bezwaren van de eigenaren
Gemeente Kaag en Braassem heeft het gebied rond de Geestweg en Floraweg in Roelofarendsveen opnieuw bestemd voor glastuinbouw. Het gaat om veenweidegebied met heel smalle kavels met sloten ertussen. In oorsprong zijn deze kavels niet meer dan 40 m breed. In sommige gevallen zijn twee kavels bij elkaar getrokken waardoor een glastuinbouwkavel van 80 meter breed is ontstaan. Veel bedrijven zijn nog echter nog steeds maar 30 tot 40 meter breed. Ook is er langs beide wegen een dichte lintbewoning met voormalige bedrijfswoningen die de woonbestemming hebben gekregen. De eigenaren vinden dat hun gebied vanwege deze twee omstandigheden ongeschikt is voor glastuinbouw. Zij vinden dat zij hun gronden in ieder geval ook voor andere doelen moeten kunnen gebruiken.

Reactie gemeente
De gemeente heeft in het bestemmingsplan het dempen van sloten mogelijk gemaakt, waardoor percelen verbreed kunnen worden. De gemeente acht de glastuinbouwbestemming daardoor haalbaar.

Beoordeling of glastuinbouw nog haalbaar is
De eigenaren voeren bij de Raad van State aan dat beoordeeld had moeten worden in hoeverre de bestemming “Glastuinbouw” uitvoerbaar is op perceelsniveau. Zij voeren aan dat door het behoud van de bestaande verkavelingsstructuur duurzame glastuinbouw met voldoende mogelijkheden voor uitbreiding onmogelijk is. Zij voeren verder aan dat het onwaarschijnlijk is dat het Hoogheemraadschap van Rijnland de noodzakelijke ontheffingen voor het dempen van sloten verleent. Als gevolg daarvan wordt volgens hen een maximale kavelbreedte van 80 meter gehanteerd en dat is te smal voor duurzame glastuinbouw.
Vanwege de beperkte mogelijkheden voor tuinders zal leegstaand van de kassen het gevolg zijn.

De gemeente stelt dat zij overlegd hebben met het provinciebestuur van Zuid-Holland, het Hoogheemraadschap en anderen over de uitvoerbaarheid van de glastuinbouwbestemming. Verder heeft Oranjewoud onderzoek verricht naar de uitvoerbaarheid van de glastuinbouwbestemming. Naar aanleiding van dat rapport is gekozen voor herstructurering van het plangebied waarbij grotere kavels mogelijk worden gemaakt. Alleen de hoofdwatergangen zijn als zodanig bestemd. De overige watergangen kunnen worden gedempt ten behoeve van schaalvergroting. In het gebied is een waterbank opgericht waar vervangend water kan worden gekocht.

Beoordeling Raad van State positief
De Raad van State stelt vast dat grote (aaneengesloten) oppervlaktes zijn bestemd voor glastuinbouw. De feitelijke verkavelingsstructuur doet daar niet aan af. Voor twee kleine locaties is een wijziging naar aan de glastuinbouw gelieerde bedrijfsfuncties en recreatieve bedrijvigheid mogelijk. Ook de waterhuishouding is gelet op de overeenkomst tussen de waterbank en het hoogheemraadschap volgens de Afdeling voldoende geregeld. Verder is het gebied in de structuurvisie van de provincie aangewezen als duurzaam glastuinbouwgebied. Om die reden wijst de Afdeling alle bezwaren af.

Conclusie
Een glastuinbouwbestemming mag worden gehandhaafd als het gebied dat is aangewezen voor glastuinbouw maar groot genoeg is. De feitelijke verkavelingsstructuur doet dan niet ter zake. Dat geldt in dit geval voor het aanwezig zijn van poldersloten tussen de kavels, maar zal ook gelden voor een eigendomsstructuur waarbij veel eigenaren een klein perceel hebben. De glastuinbouwbestemming wordt dus ook bij een onpraktische kavelindeling door de Afdeling uitvoerbaar geacht. In dit geval was daarvoor voldoende dat sloten gedempt konden worden.

In het geval niet is voldaan aan de minimale ruimtelijke eisen zal de glastuinbouwbestemming niet worden goedgekeurd. Een eerder bestemmingsplan voor dit gebied werd in 2008 dan ook door de Raad van State afgekeurd. In dat bestemmingsplan was ook sprake van een glastuinbouwbestemming voor dit gebied. In het toenmalige bestemmingsplan waren echter alle sloten als water bestemd. Het dempen van sloten om bredere kavels te maken was daardoor in principe niet toegestaan.

Voorwaarde is verder dat het glastuinbouwgebied in de Provinciale Structuurvisie aangewezen is als glastuinbouwgebied. In dit geval was het gebied aangegeven als duurzaam glastuinbouwgebied. In het geval een gebied door de provincie niet als glastuinbouwgebied is aangewezen, lijkt het mij onmogelijk om de glastuinbouwbestemming te handhaven.

Plankaart rond het gebied de Geestweg en Floraweg in Roelofarendsveen