Indien u een bouwwerk in strijd met het bestemmingsplan gebruikt, is de gemeente in principe verplicht om hiertegen te handhaven. Dit wordt de beginselplicht om te handhaven genoemd. Dit is anders als er in het verleden een vergunningaanvraag is ingediend waarin expliciet wordt aangegeven dat het bouwwerk in strijd met het bestemmingsplan gebruikt zal worden, en daarop vergunning is verleend. In dat geval mag de gemeente na het verlenen van een vergunning niet meer handhaven tegen dat illegale gebruik. In dat geval heeft de gemeente impliciete toestemming voor het gebruik verleend. Dat heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State recent bevestigd.
Gebruik in strijd met bestemming
Een gemeente die een vergunningaanvraag voor een bouwwerk binnenkrijgt, zal deze allereerst aan het bestemmingsplan toetsen. Indien de aanvraag binnen het bestemmingsplan past, is de gemeente in principe verplicht de vergunning te verlenen. De aanvrager mag vervolgens het bouwwerk bouwen en dient het bouwwerk conform de in het bestemmingsplan aangegeven bestemming te gebruiken. Tegen strijdig gebruik zal de gemeente handhavend optreden, wat kan leiden tot hoge boetes.
Een andere situatie doet zich voor indien de aanvrager expliciet vermeldt dat het bouwwerk in strijd met de bestemming gebruikt zal worden. Iemand die bijvoorbeeld bij zijn woning een aanbouw wil realiseren, en in de vergunningaanvraag aangeeft dat de aanbouw als kantoorpand zal dienen. Een gemeente die daarvoor een vergunning verleent, geeft impliciete toestemming om het pand in strijd met het bestemmingsplan te gebruiken.
Handhaving
Indien impliciete toestemming is verleend, mag de gemeente niet meer handhaven tegen illegaal gebruik. Let wel: dit betreft uiteraard alleen het gebruik waarvoor impliciet toestemming is verleend. Dat het gebruik niet in de vergunning is vermeld doet daar niet aan af, zo blijkt uit de uitspraken van de Afdeling. Voldoende is dat het toekomstig gebruik duidelijk afgeleid kan worden uit de vergunningaanvraag.
Gebruik zonder meer uit de aanvraag afleiden
Volgens de Afdeling was het strijdige gebruik zonder meer uit de recente aanvraag op te maken. De aanvrager in deze zaak had een vergunning aangevraagd voor het realiseren van een cacaofabriek. Dit had hij duidelijk gemaakt door bij bouwwerkzaamheden aan te geven dat hij een cacaofabriek zou oprichten en uitbreiden. Verder had hij in de bouwtekeningen de woorden “cacao” en “boter” opgenomen. Hoewel in de vergunning het gebruik niet was opgenomen, was de gemeente op grond van deze aanvraag niet meer bevoegd te handhaven.
Een wat oudere uitspraak uit 2004 blijkt een goed voorbeeld wanneer niet zonder meer blijkt dat het gebruik in strijd met het bestemmingsplan zal zijn. In deze zaak had de aanvrager een verzoek gedaan om het atelier bij zijn woning uit te breiden. In de aanvraag had hij echter niet expliciet aangegeven dat de uitbreiding óók als atelier gebruikt zou worden. Volgens de Afdeling had de gemeente niet uit de aanvraag op hoeven maken dat de uitbreiding in strijd met het bestemmingsplan gebruikt zou worden, omdat dat niet expliciet in de aanvraag was vermeld.
Conclusie
Een gemeente die gebruik van een pand niet expliciet toestaat in een vergunning, is niet altijd bevoegd om tegen illegaal gebruik daarvan op te treden. Indien uit een aanvraag zonder meer blijkt dat het in strijd met het bestemmingsplan gebruikt zal worden, verleent zij hierdoor impliciete toestemming voor het gebruik. Gemeenten kunnen hierna niet meer tegen het strijdige gebruik optreden. In een nieuw bestemmingsplan zullen zij hier zelfs rekening mee moeten houden, en zal het gebruik vaak zelfs positief moeten worden bestemd! Meer over het positief bestemmen van het gebruik leest u hier.
Loopt u tegen problemen met de gemeente aan? Wij kunnen u bijstaan!
Advocatenkantoor Zwinkels stelt haar blogs zorgvuldig samen op basis van de op dat moment geldende regelgeving. Onze blogs kunnen door de actualiteit worden achterhaald en hebben een algemeen karakter waardoor zij niet als juridisch advies kunnen worden beschouwd.
